Sekiz milyar insan, ikiye katlana katlana
MÖ 560 ile MS 882 arasında Dünya’daki insan sayısı bir kez ikiye katlandı ve bu 1.442 yıl sürdü. 1948 ile 1985 arasında ise yeniden ikiye katlanması yalnızca 37 yıl aldı.
Önce kaydırıp olanları izleyin, sonra kontrolleri devralın: bir görünüm, bir başlangıç noktası ve bir ülke seçin; sayfadaki her sayı size nereden geldiğini söyleyecek.
Bütün tarih tek bir kaydırmada
Kaydırmaya devam edin, zaman da sizinle birlikte ilerlesin. Noktalar görünümünde her nokta bir milyon insandır ve bu insanların yaşadığı ülkenin bugünkü sınırları içine rastgele serpiştirilir. Yoğunluk görünümünde ise her ülke, bir kilometrekareyi kaç kişinin paylaştığına göre renklendirilir.
Küreyi çevirmek için yana sürükleyin. Köşesindeki anahtar bu sayfadaki bütün haritaları birden değiştirir. Her milyarın yılı aynı seriden okunur; bu yüzden BM’nin açıkladığı tarihlerden bir yıl sapabilir.
Şimdi siz oynatın
Aynı küre, bu kez bir oynatma düğmesiyle. Çevirmek için sürükleyin, bir ülkenin sayısını görmek için imleci üzerine getirin. Neyi fark edeceğinizi üç ayar belirler: görünüm, hikâyenin başladığı an ve tempo.
En önemlisi tempodur. Her yıl ekranda aynı süreyi alırsa küre, gösterimin onda dokuzu boyunca neredeyse boş kalır ve her şey son saniyelerde olup biter. Dünya nüfusunun her ikiye katlanması aynı süreyi alırsa uzak geçmiş, yavaş katlandığı için göz açıp kapayıncaya kadar geçer, son yüzyıl ise yavaşlar.
Bu sayı nereden geliyor
Kürenin altındaki turuncu çizgi, kürenin oynattığı seridir. Gölgeli bant, dokuz başka yazarın yayımladığı en düşük tahminden en yüksek tahmine kadar uzanır; renkli şerit ise her dönemin kimin verisi olduğunu gösterir. Küreyi o âna taşımak için imleci grafikte gezdirin.
Bir ülke, dünyaya karşı
Bir ülke ve bir dönem seçin. Küre o ülkeye döner; panel de her an için ülkenin nüfusunu, dünya nüfusundaki payını ve 165 ülke arasındaki sırasını gösterir. Küredeki bir ülkeye tıklayarak da seçim yapabilirsiniz.
Sınırlar bugünkü sınırlardır. “MÖ 500’de İtalya”, hangi devlete bağlı olurlarsa olsunlar, bugün İtalya olan topraklarda yaşamış insanlar demektir.
Dokuz an
Aynı veriler, baskı için ve bir bakışta karşılaştırabilmek için durağan kareler hâlinde. Kareler yukarıda seçtiğiniz görünümü izler. Tam boyutta açmak için bir kareye tıklayın, diğerlerine ok tuşlarıyla geçin.
Sayıların zayıf olduğu yerler
1950’den önceki her rakam geriye dönük bir tahmindir. Dünyanın büyük bölümünde nüfus sayımı yapılmıyordu. Tarihçiler vergi kayıtlarından, tarım arazilerinden, şehirlerin büyüklüğünden ve bir hektarın kaç kişiyi besleyebileceğinden yola çıkarak geriye doğru hesap yapar.
MS 1 yılı için burada gösterilen dokuz tahmin 170 ile 330 milyon arasında değişir; ABD Nüfus Sayım Bürosu’nun özet tablosu ise 400 milyona kadar çıkar.
1700’den önce seride her yüzyıl için bir rakam, MS 1’den önce ise her bin yıl için bir rakam vardır. Sayfa aradaki boşlukları istikrarlı bir büyüme varsayarak doldurur; bu yüzden aradaki boşluktan kısa süren salgınlar ve savaşlar görünmez. Kara Ölüm ise görünür, çünkü 1400’de dünyada 1300’dekinden daha az insan kalmıştı.
Kaynağın değiştiği 1800 ve 1950 yıllarında bir ülkenin çizgisi sıçrayabilir: Etiyopya 1790 ile 1800 arasında 2,8 milyondan 12 milyona çıkar, Hindistan ise 1940 ile 1950 arasında 374 milyondan 346 milyona düşer. Bu bir olay değil, yöntem değişikliğidir.
1700’den önce ülke verileri daha da kabadır: Hindistan MS 1’den 1600’e kadar düz bir çizgi hâlinde büyür.
Noktalar bir ülkede kaç kişinin yaşadığını söyler, ülkenin neresinde yaşadığını değil: Sibirya kilometrekare başına Moskova kadar nokta alır. Sayfa, serisi MÖ 10.000’e kadar uzanan 165 ülkeyi kapsar; İrlanda, Sırbistan ve Haiti gibi geri kalan ülkelerin bugünkü nüfusu toplam 75 milyon civarındadır ve bu ülkeler kürede boş kalır.
Kaynaklar
- Our World in Data, Population — her küredeki ve grafikteki seri.
- Kees Klein Goldewijk, HYDE 3.3, History Database of the Global Environment, Utrecht Üniversitesi, 2023 — 1800 öncesi için.
- Gapminder, Population v7, 2022 — 1800’den 1949’a; bağlantı artık v8 belgelerine gidiyor.
- Birleşmiş Milletler, World Population Prospects 2024 — 1950’den itibaren.
- Vikipedi, Estimates of historical world population, “Before 1950” tablosu — diğer tahminlerin bandı; ABD Nüfus Sayım Bürosu’nun Historical Estimates of World Population tablosuyla karşılaştırılmıştır. Vikipedi tablosunun MS 1, 1500 ve 1700 satırları Nüfus Sayım Bürosu tablosuna göre düzeltilmiştir.
- Ülke sınır çizimleri: Natural Earth, 1:110 milyon, kamu malı. Ülke yüzölçümleri ve merkezleri: mledoze/countries, ODbL. Lisanslar: HYDE, Gapminder ve Our World in Data için CC BY 4.0; UN World Population Prospects için CC BY 3.0 IGO; Vikipedi için CC BY-SA 4.0.
Bu sayfa İngilizce aslından çevrilmiştir. Kürelerdeki ve ülke listesindeki ülke adları tarayıcınızın kendi sözlüğünden gelir, bu yüzden yazılışları metindekinden biraz farklı olabilir; kaynak gösterilen veri kümelerinin ve eserlerin başlıkları İngilizce bırakılmıştır.