Osiem miliardów, podwojenie po podwojeniu
Między 560 p.n.e. a 882 n.e. liczba ludzi na Ziemi podwoiła się raz – i trwało to 1442 lata. Między 1948 a 1985 rokiem podwoiła się ponownie, tym razem w 37 lat. Przewińcie stronę, żeby zobaczyć, jak to się działo, a potem przejmijcie stery: wybierzcie widok, punkt startu i kraj, a każda liczba na stronie powie, skąd pochodzi.
Cała historia w jednym przewinięciu
Przewijajcie dalej, a czas popłynie razem z wami. W widoku kropek każda kropka to milion ludzi, umieszczona w losowym miejscu w dzisiejszych granicach kraju, w którym żyli.
W widoku gęstości kolor kraju zależy od tego, ile osób przypada w nim na jeden kilometr kwadratowy.
Przeciągnijcie glob w bok, żeby go obrócić. Przełącznik w jego rogu zmienia wszystkie mapy na tej stronie. Rok każdego kolejnego miliarda odczytano z tej samej serii, więc może się o rok różnić od dat ogłoszonych przez ONZ.
Odtwórzcie to sami
Ten sam glob, tym razem z przyciskiem odtwarzania. Przeciągnijcie go, żeby obrócić, i najedźcie kursorem na kraj, żeby zobaczyć jego liczbę. O tym, co zauważycie, decydują trzy ustawienia: widok, punkt, od którego zaczyna się opowieść, i tempo.
Najwięcej zależy od tempa. Jeśli każdy rok dostaje na ekranie tyle samo czasu, glob przez dziewięć dziesiątych odtwarzania pozostaje niemal pusty, a wszystko dzieje się w ostatnich sekundach.
Jeśli tyle samo czasu dostaje każde podwojenie ludności świata, odległa przeszłość przelatuje błyskawicznie, bo ludność podwajała się wtedy powoli, a ostatnie stulecie zwalnia.
Skąd pochodzi ta liczba
Pomarańczowa linia pod globem to seria, którą glob odtwarza. Zacieniony pas sięga od najniższego do najwyższego szacunku opublikowanego przez dziewięciu innych autorów, a kolorowy pasek pokazuje, czyje dane obejmują dany odcinek.
Najedźcie kursorem na wykres, a glob przeniesie się do tego momentu.
Jeden kraj na tle świata
Wybierzcie kraj i okres. Glob obróci się w jego stronę, a panel pokaże dla każdego momentu jego ludność, udział w ludności świata i miejsce wśród 165 krajów. Kraj można też po prostu kliknąć na globie.
Granice są dzisiejsze. „Włochy w 500 roku p.n.e.” to ludzie, którzy żyli na ziemiach należących dziś do Włoch, bez względu na to, do jakiego państwa wtedy należeli.
Dziewięć chwil
Te same dane w postaci nieruchomych kadrów – do druku i do porównania jednym rzutem oka. Kadry podążają za widokiem wybranym wyżej. Kliknijcie kadr, żeby otworzyć go w pełnym rozmiarze, a strzałkami na klawiaturze przejdźcie przez pozostałe.
Gdzie liczby są niepewne
Przed 1950 rokiem każda liczba jest rekonstrukcją. Większość świata nie znała spisów ludności. Historycy dochodzą do liczb okrężną drogą: przez rejestry podatkowe, areał ziemi uprawnej, wielkość miast i to, ilu ludzi mógł wyżywić hektar.
Dla roku 1 n.e. dziewięć pokazanych tu szacunków waha się od 170 do 330 milionów, a zestawienie US Census Bureau sięga 400.
Przed 1700 rokiem seria ma jedną liczbę na stulecie, a przed 1 n.e. – jedną na tysiąclecie. Pomiędzy nimi strona zakłada równomierny wzrost, więc zarazy i wojny krótsze niż ta luka są niewidoczne. Czarną śmierć widać, bo w 1400 roku na świecie żyło mniej ludzi niż w 1300.
Tam, gdzie zmienia się źródło, w 1800 i 1950 roku, linia kraju może skoczyć: Etiopia rośnie z 2,8 do 12 milionów między 1790 a 1800 rokiem, a Indie spadają z 374 do 346 milionów między 1940 a 1950. To zmiana metody, a nie wydarzenie.
Przed 1700 rokiem dane dla krajów są jeszcze bardziej zgrubne: Indie rosną w linii prostej od 1 n.e. do 1600 roku.
Kropki mówią, ilu ludzi żyło w danym kraju, ale nie gdzie dokładnie: Syberia dostaje tyle samo kropek na kilometr kwadratowy co Moskwa.
Strona obejmuje 165 krajów, których seria sięga aż do 10 000 p.n.e.; pozostałe, wśród nich Irlandia, Serbia i Haiti, liczą dziś łącznie około 75 milionów ludzi i na globie pozostają puste.
Źródła
- Our World in Data, Population – seria na każdym globie i wykresie.
- Kees Klein Goldewijk, HYDE 3.3, History Database of the Global Environment, Uniwersytet w Utrechcie, 2023 – przed 1800 rokiem.
- Gapminder, Population v7, 2022 – lata 1800–1949; link prowadzi teraz do dokumentacji v8.
- Organizacja Narodów Zjednoczonych, World Population Prospects 2024 – od 1950 roku.
- Wikipedia, Estimates of historical world population, tabela „Before 1950” – pas innych szacunków, porównany z tabelą Historical Estimates of World Population US Census Bureau; wiersze dla 1 n.e., 1500 i 1700 roku poprawiono na jej podstawie.
- Kontury krajów: Natural Earth, skala 1:110 mln, domena publiczna. Powierzchnie i środki krajów: mledoze/countries, ODbL. Licencje: HYDE, Gapminder i Our World in Data – CC BY 4.0; UN World Population Prospects – CC BY 3.0 IGO; Wikipedia – CC BY-SA 4.0.
Przekład z angielskiego oryginału. Nazwy krajów na globach i na liście krajów pochodzą z wbudowanego słownika przeglądarki, więc ich pisownia może się nieco różnić od tej w tekście; tytuły cytowanych zbiorów danych i prac pozostawiono po angielsku.